معرّفى نسخه‌هائى از شروح و ترجمه‌هاى قصيدهء برده چنان كه گفته شد يك مراجعه به فهرستهاى چاپ‌شدهء كتب خانه‌ها نشان ميدهد كه چه مقدار كار بر روى اين قصيده انجام يافته است . بجز آنها مقالات فراوانى نيز دربارهء برده و شروح و نسخه‌هاى آن نگاشته شده كه اين مختصر گنجايش ياد كرد آنها را ندارد . در اينجا بمعرفى نسخه‌هاى خطى برده و شروح و ترجمه‌هاى آن كه در كتابخانهء شادروان پدرم موجود است مىپردازم : 1 - شرح قصيدهء برده - به عربى . بقطع 15 * 5 / 20 ، شرحى است مختصر ، شارح آن در نسخه معرفى نشده است . حواشى فراوانى دارد . آغاز - بعد از بسملة ، قال الشيخ نور الدين على بن جابر بن على الهاشمى الحسينى الشافعى المكى مولدا و اليمنى منشأ . . . . انجام : و النغمة فى عرف الناس صوت يقصد به الاطراب و الله أعلم بالصواب اللّهم انى أسألك . . . .